Fıkhi Kaynaklarımız

Halinisa bir fetva verme uygulaması değil, klasik fıkhın pratikte kolayca uygulanmasına yardımcı olan bir takip aracıdır. Her kullanıcı özel durumlarında dilediği âlime danışma özgürlüğüne sahiptir.

Halinisa'da sunduğumuz tüm yönlendirmeler Ehlisünnet vel-Cemaat çizgisi içinde, Hanefî usûlü esas alınarak hazırlanmıştır. Aşağıda başvurduğumuz temel eserler açıkça listelenmiştir.

İmam Mevsılî

El-İhtiyar

İmam Abdullah b. Mahmûd el-Mevsılî (ö. 683/1284), Hanefî mezhebinde yetişmiş muteber fakih ve müderrislerdendir. Döneminin ilmî merkezlerinden olan Musul ve çevresinde uzun yıllar ders okutmuş, öğrenciler yetiştirmiş ve mezhep içinde uygulamada esas alınan pek çok konuyu sistemli şekilde kaleme almıştır.

İlminde titizliği, mezhebin temel görüşlerini sade bir dille aktarması ve uygulamaya dönük yaklaşımıyla tanınır. "Öğreten, açıklayan ve kolaylaştıran" üslubu, onun eserlerini yüzyıllardır medreselerde ve fıkıh müesseselerinde temel kaynak hâline getirmiştir.

"El-İhtiyar li-Ta'lili'l Muhtar" Hakkında

Çev: Hüsamettin Vanlıoğlu, Fatih Kalender, Abdullah Hiçdönmez, Emin Ali Yüksel — Muallim Neşriyat, 2. Baskı, 2022

"El-İhtiyâr", Mevsılî'nin, kendi daha geniş eseri olan "el-Muhtâr" üzerine yaptığı açıklamalı şerhtir. Bu eser:

Mezhep görüşlerini delilleriyle açıklayan,
Her hükmün gerekçesini mantıksal ve fıkhî temellere dayandıran,
Öğrenimi kolaylaştırmayı hedefleyen,

en önemli klasik fıkıh kitapları arasında yer alır.

Kadınlara dair ibadet hükümlerinde kitap:

Hayız, nifas ve istihâze hâllerinin tespiti,
Temizlik dönemlerinin belirlenmesi,
Namaz, oruç ve diğer ibadetlerin hangi durumda eda edilip hangisinde erteleneceği,
Özür hâllerinin nasıl değerlendirileceği

gibi konuları Hanefî mezhep metodolojisiyle açık ve net bir dille ele alır.

İmam Birgivî

Kadınlara Mahsus Haller

İmam Muhammed Birgivî (1523–1573), Osmanlı döneminde yetişmiş önemli bir Hanefî âlimidir. Anadolu'da İslami ilimlerin gelişmesine büyük katkı sağlamış, çok sayıda öğrenci yetiştirmiş; ama ondan da önemlisi ibadet, ahlâk, fıkıh ve günlük hayatla ilgili eserleriyle Müslüman topluma kalıcı bir miras bırakmıştır.

Yaşamı boyunca sade bir hayat sürmüş, ilmi yalnızca teorik değil, günlük hayata yön veren pratik bir yol gösterici olarak görmüştür. Dürüstlük, takva ve sünnete bağlılık, eserlerine ve öğrencilerine bıraktığı en belirgin temelidir.

"Zührul Müteehhilîn Ven-Nisa Fî Taʿrîfil Âsâr ve'd-Dimâ" Hakkında

Çev: Hüsamettin Vanlıoğlu, Fatih Kalender, Abdullah Hiçdönmez, Emin Ali Yüksel — İsmailağa Yayınevi, 5. Baskı, 2024

Bu eser:

Hayız, nifas ve istihâze hâllerinin tespiti,
Muayyen hâl sürelerinin hesaplanması,
İbadetlerin hangi durumlarda eda edilip hangi durumlarda erteleneceği,
Kadının ibadet hayatını düzenleyen temel fıkhî ölçüler

gibi konuları Hanefî mezhebi çerçevesinde sade, sistemli ve uygulamaya dönük bir dille anlatır.

Asırlardır Osmanlı coğrafyasında kadınların ibadet hayatında başvurdukları temel kitaplardan biri olması sebebiyle bugün de geçerli bir müracaat kaynağı niteliğini korumaktadır.

İmam Serahsî

El-Mebsut

Ebû Bekir Muhammed b. Ahmed es-Serahsî (ö. 1090 civarı), Hanefî fakihleri içinde en etkili ve hacimli eserler veren âlimlerden biridir. Ömrünü ilme adamış; fıkıh, usûl, ibadet ve muamelat alanında derin bir birikim bırakmış, Hanefî mezhebinin sistemli şekilde tedvininde çok büyük rol oynamıştır.

Medrese ortamından uzak kaldığı yıllarda bile ilmi faaliyetlerini sürdürmüş; birçok bölümünü talebelerine hapishane kuyusunda ders vererek aktarmış olması, onun ilme bağlılığının en dikkat çekici göstergelerinden biridir.

Sünnete bağlılık, ilmî titizlik, delillendirme ve mezhep içi görüşleri karşılaştırma yöntemi, Serahsî'nin eserlerinin belirgin özellikleri arasındadır.

"El-Mebsut" Hakkında

Editör: Prof. Dr. Mustafa Cevat Akşit — Gümüşev Yayınları, 4. Baskı, 2018

el-Mebsût, Hanefî mezhebinin en geniş ve sistemli fıkıh eserlerinden biridir. Bu devasa çalışma:

İbadetlerden aile hukukuna,
Hayız, nifas ve istihâzeden muamelata,
Ceza ve miras hukukundan şahsî ibadet ahkâmına

kadar pek çok meseleyi delilleriyle birlikte inceleyen kapsamlı bir külliyattır.

Kadınların özel hâllerine dair bölümlerde:

Hayız ve nifas sürelerinin belirlenmesi,
Özür kanı (istihâze) ile hayızın ayırt edilmesi,
Hangi durumda ibadetin eda edilip hangi durumda erteleneceği,
Kadının dönemindeki durumlarına göre namaz, oruç ve diğer ibadet ölçüleri

Hanefî mezhebi usulüne göre ayrıntılı, delilli ve sistemli bir şekilde ele alınır.

Bu yönüyle el-Mebsût, tarih boyunca müftüler, kadılar, öğrenciler ve âlimler tarafından fetva ve araştırmalarda başvuru kaynağı olarak kullanılmıştır.